2- تشابهات مربوط به پيروان

يكى ديگر از موضوعاتى كه در بحث تشابهات ميان حضرت موسى و امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشريف قابل طرح است، تشابهات مربوط به پيروان است. براى اين‌كه بتوان به تصويرى كلى در مورد پيروان رسيد، احوال آن‌ها در دوران غيبت و ظهور يك جا عنوان مى‌شود؛

سخت بودن غيبت براى پيروان

وقتى انسان به فردى علاقه‌مند باشد، دورى او براى وى آزار دهنده خواهد بود؛ به خصوص اگر شخص مهجور رهبر و پيشواى انسان محسوب شود. از طرف ديگر، اگر غيبت او براى انسان اسباب بروز مشكلاتى شود و انسان نيز مطمئن باشد كه لازمه حل شدن مشكلاتش، تمام شدن عصر غيبت است؛ طبعاً در اين صورت، غيبت او براى پيروان سخت‌تر خواهد بود و اين، امرى است كه در مورد پيروان موسى عليه السلام صورت گرفت و در مورد پيروان امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشريف هنوز ادامه دارد

 الف: سخت بودن غيبت موسى عليه السلام براى بنى‌اسرائيل

يكى از دوره‌هايى كه براى بنى‌اسرائيل بسيار تلخ و سخت بود، دوران غيبت موسى عليه السلام است؛ زيرا در اين دوره، فرعون چنان بنى‌اسرائيل را تحت فشار قرار داده بود كه آن‌ها مانند برده در خدمت فرعون بودند و از خود هيچ اختيارى نداشتند.

حضرت موسى عليه السلام اين سختى دوران غيبت را زمانى مطرح كرد كه به سوى فرعون بازگشت و فرعون خواست به ايشان منت روزگارى را بنهد كه در نزد او گذرانده بود.

قرآن در اين باره مى‌فرمايد:

«وَ تِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّهٰا عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرٰائِيلَ‌»

آيا اين منتى است كه تو بر من  مى‌گذارى كه بنى‌اسرائيل را برده خود ساخته‌ى‌؟!(1)

اين نهايت ذلت و خوارى قوم است كه در مقابل ديگران مانند برده باشد؛ در حالى كه طرف مقابل هيچ مزيتى بر آن‌ها نداشته باشد. بر اثر اين خوارى و ذلت بنى‌اسرائيل بود كه فرعون دستور كشتن مردان بنى‌اسرائيل و اسير نمودن زنان آن‌ها را صادر كرد؛ به طورى كه نوزادان بنى‌اسرائيل هم از اين جنايت در امان نماندند!

با توجه به مجموع اين شرايط، خداوند از اين دوران با نام «بلاى عظيم» ياد مى‌كند؛ چنان‌كه قرآن در اين‌باره مى‌فرمايد: «وَ إِذْ أَنْجَيْنٰاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ اَلْعَذٰابِ يُقَتِّلُونَ أَبْنٰاءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِسٰاءَكُمْ وَ فِي ذٰلِكُمْ بَلاٰءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ‌ » به خاطر بياوريد زمانى را كه از كسان فرعون نجاتتان بخشيديم؛ آن‌ها كه مرتبا شما را شكنجه مى‌دادند؛ پسرانتان را مى‌كشتند و زنانتان را براى خدمتكارى زنده مى‌گذاشتند و در اين دوره آزمايش بزرگى از ناحيه خدا براى شما بود. (2)

خداوند، در اين آيه، نجات بنى‌اسرائيل را از دست فرعونيان مطرح مى‌كند كه اين امر، در سايه رهبرى حضرت موسى عليه السلام بوده است. بنابراين با توجه به اين‌كه در دوران غيبت حضرت موسى عليه السلام، شكنجه و عذاب‌هاى فرعون در مورد بنى‌اسرائيل اعمال شد؛ سخت بودن دوران غيبت موسى عليه السلام براى بنى‌اسرائيل روشن مى‌شود.

 ب: سخت بودن دوران غيبت امام عصر عجل الله تعالى فرجه الشريف براى شيعيان

براساس رواياتى كه از امامان عليهم السلام در مورد دوران غيبت صادر شده است؛ سختى اين دوران براى شيعيان امرى مسلّم مى‌نمايد؛ زيرا شيعيان در اين دوره، به امامت كسى قائل هستند كه از ديده‌ها غايب است. از طرف ديگر، انديشه مهدويت براى دشمنان مستكبر و منافع آن‌ها خطرناك است؛ زيرا اين انديشه، شيعه منتظر را به عنصرى فعال تبديل مى‌كند كه درسايه آن، در مقابل نقشه‌هاى دشمنان  دين تسليم نمى‌شود و در جهت تغيير شرايط نامطلوب تلاش خواهد كرد. دشمنان مهدويت از آن‌جا كه مى‌دانند هرگز نمى‌توانند بر چنين افرادى تسلط يابند؛ از روى عمد و گاهى از طريق خودى‌هاى ناآگاه، به جوسازى عليه شيعيان اقدام خواهند نمود كه اين روند، شرايط را به سمتى سوق خواهد داد كه زمينه فشار مضاعف را عليه شيعيان فراهم مى‌كند كه ادامه اين روند، سخت شدن دوران غيبت را نسبت به شيعيان فراهم كرده است. در تأييد سختى عصر غيبت نسبت به شيعيان، به حديثى از امام محمد باقر عليه السلام اشاره مى‌كنيم:

« ... أَمَّا شَبَهُهُ مِنْ مُوسَى عليه السلام فَدَوَامُ خَوْفِهِ وَ طُولُ غَيْبَتِهِ وَ خَفَاءُ وِلَادَتِهِ وَ تَعَبُ شِيعَتِهِ مِنْ بَعْدِهِ مِمَّا لَقُوا مِنَ الْأَذَى وَ الْهَوَانِ إِلَى أَنْ أَذِنَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي ظُهُورِهِ وَ نَصْرِهِ وَ أَيَّدَهُ عَلَى عَدُوِّهِ‌...؛

و اما شباهت او با موسى عليه السلام خوف مداوم، طول غيبت و ولادت پنهانى و و رنج و تعب شيعيان بعد از وى، بر اثر آزار و خوارى‌اى است كه از دشمنان بينند تا آن‌گاه كه خداى عزوجل ظهور او را اجازه دهد و او را يارى كند و بر دشمنش تأييد نمايد...»(3)

در اين حديث، به چند شباهت ميان حضرت موسى و امام عصر عجل الله تعالى فرجه الشريف اشاره شده است؛ از آن جمله در سختى قرار گرفتن بنى‌اسرائيل در دوران غيبت موسى عليه السلام است و اين‌كه شرايط شيعيان در دوران غيبت امام عصر عجل الله تعالى فرجه الشريف شبيه آن‌ها خواهد بود.

1.سوره شعرا، آیه 22

3.شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه،ج1، ص598، ح7